Phóng sự ảnh
Đầu năm nói chuyện xin chữ (07/01/2020 10:47)
“Ngày nay, do điều kiện hoàn cảnh xã hội thay đổi nên phong tục xin chữ thư pháp đầu năm có nhiều mai một nhưng nó vẫn là một nét đẹp trong văn hóa của dân tộc ta. Người cho chữ phải là người có trình độ về thư pháp Hán Nôm, còn người nhận chữ cũng phải biết mình nên xin chữ gì để phù hợp với hoàn cảnh và nguyện ước trong dịp đầu năm mới”, nhà thư pháp Nguyễn Vũ Hợp nói. Những ngày giáp Tết Bính Thân 2016, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với nhà thư pháp Nguyễn Vũ Hợp - Câu lạc bộ Thư pháp Hà Nội để nghe ông chia sẻ về phong tục xin chữ đầu năm mới.
Nhà thư pháp Nguyễn Vũ Hợp đang viết chữ Phúc tặng Phó Tổng thống Nam Phi nhân dịp ngàn năm Thăng Long - Hà Nội.

 Người cho chữ phải có tâm và có tầm

Theo ông Hợp, thư pháp là phép viết chữ được nâng lên thành nghệ thuật viết chữ đẹp có xuất phát từ Trung Quốc. Ở đó các thầy không phải thích viết kiểu gì thì viết mà phải tuân thủ những quy tắc nhất định được đề ra mà người ta gọi là chương pháp. Chẳng hạn khi viết bức thư pháp trên một tờ giấy có hình dạng khác nhau như hình tròn, hình vuông, hình chữ nhật thì cũng có những quy tắc khác nhau, thậm chí ngay cả việc đóng con dấu ở vị trí nào cũng có một phép riêng. Con dấu không bao giờ được đóng dưới chính văn hay cao hơn chính văn. Các hàng chính văn không được thò thụt, hàng cuối cùng không được ngắn hơn một nửa so với những hàng khác. Chính vì những quy định chặt chẽ như vậy nên khi người Nhật tiếp thu bộ môn nghệ thuật này của Trung Quốc, họ không gọi là thư pháp mà nâng lên thành thư đạo tức đạo viết chữ đẹp.

Các bạn trẻ Phương Tây cũng rất thích thú với phong tục cho chữ đầu năm của Việt Nam.
Để viết được chữ Hán Nôm đã khó thì việc viết thư pháp sao cho đẹp, cho đúng quy tắc còn khó hơn rất nhiều, thường thì phải mất ít nhất mười năm tập luyện người ta mới có thể viết tạm ổn. Bởi vậy chỉ cần nhìn vào một bức thư pháp, chúng ta có thể thấy được cái thần thái, cái tinh khí của người dụng bút. Ngày xưa vào dịp đầu năm trước khi bắt tay vào viết chữ, các cụ phải tắm rửa sạch sẽ, đốt lư trầm lên rồi mới được lấy giấy mực ra khai bút. Khi viết xong nếu thấy chữ xấu không ưng ý, người ta cũng không vò giấy vứt đi mà phải đem đi đốt. 

Nhà thư pháp Nguyễn Vũ Hợp đang viết chữ tặng một bạn trẻ nhân dịp đầu năm mới.
Ở nước ta mặc dù có sự mai một nhưng gần chục năm trở lại đây phong trào viết và xin chữ thư pháp đầu năm đã có sự hồi sinh. Tại Hà Nội, đã ba năm nay, dưới sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội và Trung tâm Hoạt động Văn hóa - Khoa học Quốc Tử Giám đã đưa việc cho chữ đầu năm vào Văn Miếu. Tuy nhiên lợi dụng điều đó, một số đối tượng lừa đảo hoặc những người không đủ trình độ Hán Nôm cũng ra Văn Miếu cho chữ khiến người dân, đặc biệt là những người xin chữ rất bức xúc. Để tránh tình trạng này, Ban Liên lạc Câu lạc bộ Thư pháp Hà Nội kết hợp với Ban Quản lý Văn Miếu tổ chức thi khảo tuyển, ai đủ điều kiện thì mới được cho vào viết. Ngoài việc biết chữ Hán Nôm, Ban Tổ chức còn yêu cầu những người này còn phải viết đẹp và biết kiến văn để giải thích cho người xin chữ hiểu nghĩa của từ đó là gì. “Mục đích của chúng tôi là tuyển chọn được các thầy cho chữ vừa phải có tâm lại vừa có tầm, còn với người xin chữ cũng hiểu được giá trị ý nghĩa con chữ mà mình vừa xin, chứ không phải đi xin chữ theo kiểu a dua, phong trào”, ông Hợp nói.
Tùy mong ước mà nên xin các chữ khác nhau

Nhà thư pháp Nguyễn Vũ Hợp đang viết chữ Thịnh vượng tặng Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị. 
Ông Hợp cho biết mục đích của việc xin chữ là mong gặp nhiều may mắn trong năm mới, tuy nhiên mỗi người lại có công việc và hoàn cảnh sống khác nhau nên khi xin các chữ cũng phải khác nhau để sao cho phù hợp với mong ước của mình. Với những người an phận không muốn bon chen với xã hội, chỉ cầu mong sang năm mới mọi việc diễn ra bình thường, không bị tai ương, hoạn nạn, họ nên xin chữ An để cầu bình yên, hay chữ Khang để cầu khỏe mạnh. Còn những người làm ăn buôn bán ai cũng muốn sang năm mua may, bán đắt, làm ăn phát tài thì họ nên xin chữ Tài về treo. Riêng với các cháu là học sinh chuẩn bị thi cấp III hay đại học khi cho chữ ông thường khuyên các cháu rằng: Các cháu xin chữ Đăng Khoa là do chưa hiểu nghĩa của từ này bởi Đăng trong từ Đăng lên, còn Khoa trong từ Khoa bảng. Người ta chỉ xin chữ này khi họ đã đỗ đạt, thành danh. Còn mình chưa thi mà treo chữ này lên chẳng may trượt thì xấu hổ với mọi người lắm. “Các cháu nên xin chữ Đỗ trong từ Đỗ đạt, chữ Thành trong trong từ Thành đạt hay từ chí trong từ Ý chí, bởi các cụ vẫn dạy Có chí thì nên cơ mà”, ông Hợp nói.
Cũng theo ông Hợp phần lớn mọi người nên xin chữ Phúc vì chữ này gần như đã bao đủ mọi nghĩa tốt đẹp của các chữ khác rồi. Chẳng hạn trong gia đình các mối quan hệ con cái với bố mẹ, vợ với chồng, cháu với ông bà hòa thuận, làm ăn thành đạt có nghĩa gia đình đó có phúc. Còn với những gia đình dù có giàu có đến đâu nhưng vợ chồng xung đột, cãi vã, con cái chơi bời lêu lổng thì họ mới chỉ có lộc chứ không có phúc, phúc lộc phải phải đầy đủ luôn đi đôi với nhau có như vậy mới phát được. Tuy nhiên để chữ đó có ý nghĩa hơn, thầy viết thư pháp phải có mấy từ phụ chú cho từ ấy. Ví dụ người ta xin chữ Phúc mà mình chỉ cho mỗi chữ Phúc không thì không hay mà người viết phải đề thêm mấy chữ nhỏ hơn ở bên dưới như Thiên quang thư phúc tức là trời ban phúc cho ngày ngày hoặc Phúc như Đông Hải nghĩa là phúc lớn như biển Đông. “Trong dịp kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, khi được Phó Tổng thống Nam Phi tới xin chữ, để chúc ông ấy tiếp tục thăng tiến trong công việc, làm tốt vai trò của mình trước nhân dân Nam Phi, tôi đã cho ông ấy chữ Phúc”, ông Hợp nhớ lại.
Sau khi xin được chữ thì việc mọi người đem về treo ở đâu để phù hợp với ý nghĩa của chữ và ý nguyện của mình cũng rất quan trọng. Người xưa vẫn nói Nhất chữ, nhì tranh, tam sành, tứ kiểng, bởi vậy trước khi cho chữ, thầy viết thư pháp phải hỏi rõ là họ đem về định treo ở đâu, phòng khách hay phòng thờ. Bởi nếu họ mang về treo ở phòng thờ thì mình không được viết tên người viết, không được đóng dấu ấn chương của mình lên đó nếu không chẳng khác gì người ta thờ mình như vậy là phạm tội bất kính với họ. Với các bức thư pháp hay các câu châm ngôn, danh ngôn thì ta nên treo ở phòng khách, phòng đọc, còn các cháu xin chữ Chí nên treo ở phòng học hay những người nóng tính thì treo chữ Nhẫn ở những nơi mình dễ nhìn thấy nhất như phòng khách, phòng ngủ.
Nguyễn Sáng
Nguồn tin: Báo Kinh doanh & Pháp luật


Các tin đã đăng
Bình An ngày nắng đẹp (02/01/2020 10:04)
Chợ nón lá Làng Chuông (19/11/2019 09:10)
Xem tin theo ngày:  
Tin nổi bật